Thống kê tỷ lệ mắc polyp đại tràng mới nhất tại Việt Nam năm 2025

Polyp đại tràng là một trong những tổn thương tiền ung thư đường tiêu hóa phổ biến nhất, nhưng nhiều người vẫn chưa nhận thức rõ về quy mô của vấn đề. Theo các thống kê y khoa, tỷ lệ mắc polyp đại tràng tăng vọt theo độ tuổi, ước tính có thể ảnh hưởng đến 1 trong 4 người trên 50 tuổi, và con số này đang có xu hướng trẻ hóa. Bài viết này sẽ cung cấp những số liệu cụ thể, phân tích các yếu tố nguy cơ chính và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tầm soát sớm trong việc chủ động phòng ngừa ung thư đại trực tràng.

Tổng quan về tình hình polyp đại tràng tại Việt Nam

Polyp đại tràng đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng quan trọng tại Việt Nam. Theo dữ liệu từ Globocan 2022, ung thư đại trực tràng đứng thứ 4 trong các loại ung thư phổ biến tại Việt Nam với 16.835 ca mắc mới, chiếm 9,7% tổng số ca ung thư mới. Điều đáng lo ngại là xu hướng mắc bệnh đang gia tăng ở nhóm tuổi trẻ hơn.^[1]

Thống kê về tỷ lệ mắc bệnh theo độ tuổi

Phân bố theo nhóm tuổi

Các nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy xu hướng mắc polyp đại tràng tăng theo độ tuổi:

Nghiên cứu tầm soát đại quy mô tại Hà Nội với 103.542 người tham gia (2018-2019) cho thấy tỷ lệ tham gia tầm soát theo nhóm tuổi:^[2][3]

• 40-49 tuổi: 10,4% tham gia tầm soát
• 50-59 tuổi: 14,7% tham gia tầm soát
• 60-69 tuổi: 14,9% tham gia tầm soát
• ≥70 tuổi: 6,7% tham gia tầm soát

Nghiên cứu về ung thư đại tràng ở người dưới 50 tuổi tại TP.HCM phát hiện tỷ lệ mắc tổn thương đại tràng tăng đáng kể theo độ tuổi:^[4]

• 18-29 tuổi: 4,1%
• 30-39 tuổi: 9,9%
• 40-49 tuổi: 16,6%

Phân bố độ tuổi mắc Polyp đại tràng theo các nghiên cứu ở Việt Nam

Tuổi trung bình mắc bệnh

Các nghiên cứu lâm sàng tại Việt Nam báo cáo tuổi trung bình phát hiện polyp đại tràng dao động từ 52-63 tuổi:

• Nghiên cứu polyp kích thước lớn: 59,47 ± 10,52 tuổi^[5]
• Nghiên cứu tổng hợp tại Bạch Mai: 97,4% bệnh nhân trên 40 tuổi^[6]
• Nghiên cứu SSL tại TP.HCM: 52,1 ± 13,1 tuổi^[7]
• Nghiên cứu polyp 10-19mm: 58,2 ± 10,3 tuổi^[8]

Nhóm tuổi 41-65 được xác định là có tỷ lệ mắc cao nhất, với hơn 90% bệnh nhân polyp đại tràng có tuổi trên 50.^[9][10]

Thống kê về tỷ lệ mắc bệnh theo giới tính

Tỷ lệ nam/nữ

Tất cả các nghiên cứu tại Việt Nam đều cho thấy nam giới có tỷ lệ mắc polyp đại tràng cao hơn nữ giới:

Tỷ lệ mắc Polyp đại tràng theo giới tính ở Việt Nam

Các nghiên cứu cụ thể:

• Nghiên cứu polyp 10-19mm: tỷ lệ nam/nữ = 7,2/1 (87,8% nam)^[8]
• Nghiên cứu polyp kích thước lớn: tỷ lệ nam/nữ = 2,75/1^[5]
• Nghiên cứu tại Bạch Mai: tỷ lệ nam/nữ = 1,5/1^[6]
• Nghiên cứu polyp ≥2cm: nam giới chiếm 72,7%^[11]

Ở nhóm tuổi ≥60, tỷ lệ ung thư tuyến đại trực tràng ở nữ giới cao hơn nam giới, có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).^[8]

Sự khác biệt theo giới tính trong phát hiện tổn thương

Nghiên cứu tầm soát tại Hà Nội cho thấy nam giới có tỷ lệ phát hiện cao hơn:^[2]

• Tỷ lệ phát hiện u tuyến tiến triển, ung thư hoặc ≥2 polyp/khối u ở nam cao hơn nữ có ý nghĩa thống kê (p < 0,0001)
• Tỷ lệ xét nghiệm dương tính ở nam (7,4%) cao hơn nữ (5,3%)

Đặc điểm phân bố vị trí polyp

Phân bố vị trí Polyp đại tràng theo từng đoạn đại tràng ở Việt Nam

Vị trí phổ biến nhất của polyp đại tràng tại Việt Nam:

• Đại tràng sigma: 32,4-48,9% các trường hợp^[11][6]
• Trực tràng: 14,3-30% các trường hợp^[5][6]
• Đại tràng xa (sigma + trực tràng + đại tràng xuống): chiếm 74,4-86% tổng số polyp^[12][8]

Đặc điểm về kích thước và loại polyp

Phân bố theo kích thước

• Polyp nhỏ (<10mm): chiếm 80,2% tổng số polyp^[6]
• Polyp 10-19mm: có tỷ lệ carcinoma tuyến 6,1%^[8]
• Polyp ≥20mm: có tỷ lệ carcinoma tuyến 20%^[5]
• Polyp ≥2cm: có tỷ lệ ung thư giai đoạn sớm 34,4%^[12]

Phân bố theo loại mô bệnh học

• Polyp tuyến: chiếm khoảng 84,5% tổng số polyp^[13]
• Polyp răng cưa (SSL): có tỷ lệ 4,2% trong dân số^[7]
• BRAF mutation: xuất hiện ở 1/3 các polyp SSL^[14]

Yếu tố nguy cơ và khuyến cáo tầm soát

Các yếu tố nguy cơ chính

Yếu tố tuổi tác: Người trên 45-50 tuổi có nguy cơ cao^[15]
Yếu tố giới tính: Nam giới có nguy cơ cao hơn 1,5-7 lần^[16]
Yếu tố di truyền: Tiền sử gia đình có polyp hoặc ung thư đại tràng^[15]

Khuyến cáo tầm soát

Dựa trên dữ liệu từ các nghiên cứu, các chuyên gia khuyến cáo:

• Tầm soát polyp đại tràng ở nhóm đối tượng trên 40 tuổi^[9]
• Theo dõi định kỳ sau cắt polyp: khả năng tái phát polyp là 25-30% trong vòng 3 năm^[1
• Ưu tiên tầm soát ở nam giới do có tỷ lệ mắc và tiến triển cao hơn

Kết luận

Polyp đại tràng tại Việt Nam có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở nam giới và nhóm tuổi trên 40. Tỷ lệ nam/nữ dao động từ 1,5-7/1 tùy theo nghiên cứu. Vị trí phổ biến nhất là đại tràng sigma và trực tràng. Việc tầm soát sớm và theo dõi định kỳ là quan trọng để phòng ngừa ung thư đại trực tràng, đặc biệt với nhóm nam giới trên 40 tuổi.