Phẫu Thuật Mắt Lồi: Các Loại Phẫu Thuật, Quy Trình và Tỷ Lệ Thành Công

Phẫu thuật mắt lồi là một phần trong chiến lược điều trị bệnh lý mắt liên quan đến tuyến giáp (TAO), đặc biệt là trong các trường hợp nghiêm trọng hoặc khi các phương pháp điều trị nội khoa không hiệu quả, bao gồm nhiều loại thủ thuật nhằm cải thiện các triệu chứng mắt và chức năng thị giác.

Các loại phẫu thuật mắt lồi

Có một số loại phẫu thuật được áp dụng để điều trị mắt lồi và các biến chứng của nó:

1. Phẫu thuật giải áp hốc mắt (Orbital decompression surgery):

• Mục đích: Loại bỏ một phần xương giữa hốc mắt và xoang khí để tạo thêm không gian cho mắt. Điều này có thể cải thiện thị lực của bệnh nhân.
• Quy trình: Loại bỏ phần xương giữa hốc mắt và xoang khí. Các kỹ thuật có thể bao gồm loại bỏ xương hốc mắt sau và đỉnh, cắt bỏ thành sau xoang sàng và đỉnh xoang hàm trên.
• Chỉ định: Khuyến nghị trong một tỷ lệ rất nhỏ các trường hợp.

2. Phẫu thuật cơ mắt (Eye muscle surgery):

• Mục đích: Điều trị tình trạng nhìn đôi (song thị) do mô sẹo từ bệnh lý hốc mắt khiến cơ mắt bị ngắn lại. Phẫu thuật này nhằm gắn cơ tại một điểm mà nó sẽ có lại độ dài chính xác để cung cấp thị lực đơn nhãn.
• Chỉ định: Khi xuất hiện các triệu chứng lâm sàng như nhìn đôi, hạn chế vận nhãn. Phẫu thuật thường được thực hiện khi bệnh ổn định, thường là sau hơn sáu tháng. Phẫu thuật làm yếu cơ bị ảnh hưởng hoặc kết hợp với phẫu thuật làm yếu cơ đối kháng ở mắt bên kia.

3. Phẫu thuật cắt cơ Muller và kéo dài cơ nâng mi trên (Muller’s muscle resection and upper eyelid lengthening surgery):

• Mục đích: Điều trị tình trạng co rút mí mắt.
• Chỉ định: Khi tình trạng co rút mí mắt của bệnh nhân đã ổn định, phẫu thuật cắt cơ Muller và phẫu thuật kéo dài cơ nâng mi trên có thể được thực hiện.

4. Phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp (Thyroidectomy):

• Mục đích: Điều trị bệnh Basedow (cường giáp), một nguyên nhân chính gây ra mắt lồi.
• Quy trình: Cắt bỏ gần toàn bộ hoặc toàn bộ tuyến giáp.
• Chỉ định: Phẫu thuật thích hợp cho những bệnh nhân Basedow có triệu chứng chèn ép hoặc bướu cổ nặng (≥80g), tỷ lệ hấp thụ i-ốt phóng xạ tương đối thấp, kèm theo ung thư tuyến giáp đã được xác nhận hoặc nghi ngờ, có bướu lớn không hoạt động hoặc hoạt động kém, kèm theo cường cận giáp cần phẫu thuật, dự định mang thai trong vòng 6 tháng tới, kèm theo TAO hoạt động trung bình đến nặng, không dung nạp được điều trị bằng ATD và từ chối điều trị bằng 131I, nồng độ TRAb cao.
• Lưu ý: Chống chỉ định với những bệnh nhân mang thai ở giai đoạn đầu và cuối, mắc các bệnh toàn thân nặng, không thể phẫu thuật. Những bệnh nhân bị lồi mắt nghiêm trọng không nên phẫu thuật tuyến giáp, điều trị bằng i-ốt phóng xạ 131 cũng cần thận trọng.

Quy trình phẫu thuật và nguyên tắc:

• Vô cảm & Chuẩn bị: Gây mê toàn thân cùng với kháng sinh và corticosteroid tiêm tĩnh mạch trước phẫu thuật; tiêm tê tại chỗ bằng lidocain + epinephrine tại các vị trí rạch.
• Kỹ thuật lấy mỡ: Rạch qua kết mạc (mi dưới) và rạch theo đường phẫu thuật tạo hình mi mắt (mi trên); dùng kéo hoặc dao điện để cắt bỏ các túi mỡ dưới sự bảo vệ của nhãn cầu.
• Kỹ thuật giải áp thành trong: Rạch qua cục lệ; dùng kìm Kerrison để lấy bỏ xương phía sau mào lệ; có thể mở rộng vào trong mũi để giải áp sâu hơn về phía sau.
• Kỹ thuật giải áp sàn hốc mắt: Rạch xuyên kết mạc mi dưới; bóc tách nâng màng xương; lấy bỏ xương ở phía trong ống dưới ổ mắt trong khi vẫn bảo tồn thanh chống.
• Kỹ thuật giải áp thành ngoài: Rạch theo nếp mí trên và khóe mắt ngoài; khoan hoặc cắt xương ở phần sâu của thành ngoài và cánh lớn xương bướm khi cần thiết.
• Kỹ thuật nội soi: Gây co mạch niêm mạc mũi; cắt bỏ mỏm móc và mở xoang hàm để tiếp cận sàn hốc mắt; mở sàng bướm để bộc lộ thành trong; rạch bao hốc mắt để cho các thành phần trong hốc mắt thoát vị ra ngoài.

Một số nguyên tắc trong phẫu thuật mắt lồi:

• Ưu tiên phẫu thuật giải ép hốc mắt: Nếu bệnh nhân cần cả phẫu thuật giải ép hốc mắt và phẫu thuật chỉnh lác, về nguyên tắc, phẫu thuật giải ép hốc mắt phải được thực hiện trước. Phẫu thuật chỉnh lác chỉ nên tiến hành sau khi tình trạng mắt ổn định sau giải ép, để tránh xuất hiện lác mắt mới hoặc nhìn đôi.
• Phẫu thuật làm yếu cơ bị ảnh hưởng: Đây là kỹ thuật được ưu tiên. Nếu việc khâu củng mạc gặp khó khăn, có thể chuyển sang kỹ thuật treo cơ (suspension surgery). Phẫu thuật cắt bỏ một phần cơ mắt (myectomy) cũng không hoàn toàn bị chống chỉ định.
• Phẫu thuật tăng cường cơ đối kháng: Nếu sau khi làm yếu hoặc treo cơ bị ảnh hưởng mà vẫn còn độ lác lớn và triệu chứng nhìn đôi rõ rệt, có thể xem xét tăng cường cơ đối kháng. Trong quá trình phẫu thuật, các mô xơ hóa và dính quanh cơ vận nhãn phải được giải phóng hoàn toàn.
• Gây mê và điều chỉnh liều lượng: Bệnh nhân lác mắt hạn chế do TAO có trương lực cơ vận nhãn cao, nên quan hệ liều lượng-đáp ứng trong phẫu thuật thường khác với phẫu thuật chỉnh lác thông thường. Tại Trung Quốc, thường sử dụng gây mê tĩnh mạch hoặc gây mê toàn thân. Trong quá trình phẫu thuật, có thể sử dụng chỉ khâu điều chỉnh để điều chỉnh lượng lùi của cơ mắt ngay trong phẫu thuật dựa trên vị trí mắt.
• Tránh chỉnh quá mức: Đối với lác mắt hạn chế do tổn thương cơ thẳng dưới, cần tránh chỉnh lùi cơ thẳng dưới quá mức. Có thể chỉnh thiếu một chút hoặc lùi cơ thẳng trên ở mắt đối diện để đạt được cân bằng vị trí mắt, đảm bảo chức năng nhìn đơn bằng hai mắt ở tư thế nhìn thẳng và nhìn xuống.
• Ưu tiên chỉnh về chính vị: Đối với lác mắt hạn chế hướng lên, cần chỉnh về chính vị để có kết quả lâu dài tốt hơn, vì hướng nhìn xuống là tư thế chức năng quan trọng.
• Tăng cường cơ thẳng ngoài: Đối với lác mắt hạn chế hướng vào trong còn sót lại sau phẫu thuật lùi cơ thẳng trong với lượng lớn, có thể xem xét tăng cường cơ thẳng ngoài.

Tỷ lệ thành công và các biến chứng tiềm ẩn

Hiệu quả và Rủi ro:

• Phẫu thuật giải áp hốc mắt có thể cải thiện thị lực nhưng có nguy cơ gây nhìn đôi.
• Phẫu thuật cơ mắt có thể cần phải thực hiện nhiều lần mới thành công.
• Các phương pháp điều trị phẫu thuật nói chung được coi là thiếu tính đặc hiệu và hiệu quả không chắc chắn cho tất cả bệnh nhân.
• Phẫu thuật đơn thuần không thể đáp ứng được nhu cầu lâm sàng.
• Phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp thường gây ra suy giáp vĩnh viễn và các biến chứng sau phẫu thuật.
• Điều trị phẫu thuật cho mắt lồi đôi khi có thể dẫn đến lồi mắt nặng hơn, do đó cần theo dõi thường xuyên trong quá trình điều trị để ngăn ngừa bệnh tiến triển.
• Sau khi phẫu thuật hoặc điều trị, mắt hiếm khi trở lại bình thường hoàn toàn, thường để lại di chứng như co rút, dày mí mắt, lồi mắt ở một mức độ nhất định hoặc xơ hóa cơ vận nhãn.

Chi Phí Phẫu Thuật Mắt Lồi (Giải Áp Ổ Mắt) – Tham Khảo Bảng Giá 2024

Để điều trị tình trạng mắt lồi (thường gặp trong Basedow Graves và các tổn thương hốc mắt), bệnh nhân có thể được chỉ định phẫu thuật giải áp ổ mắt. Chi phí trung bình cho các thủ thuật liên quan dao động từ 2,5 triệu đến 5 triệu VND tùy loại phẫu thuật và có thể được thanh toán một phần qua BHYT.

Các loại phẫu thuật ổ mắt và mức giá tham khảo

Nguồn: Bảng giá chênh lệch dịch vụ khám – phẫu thuật tại Bệnh viện Mắt (cập nhật 09/2024).

Lưu ý khi tham khảo giá:

• Bảng giá trên chỉ mang tính chất tham khảo; mức phí có thể thay đổi tùy cơ sở y tế, phác đồ điều trị, tình trạng bệnh nhân và trang thiết bị sử dụng.
  
• Bệnh nhân có bảo hiểm y tế (BHYT) được thanh toán một phần theo quy định, mức giá BHYT trong bảng là mức hưởng theo Thông tư 13/2024.
  
• Ngoài chi phí phẫu thuật, bệnh nhân có thể phát sinh thêm chi phí khám ban đầu, xét nghiệm tiền phẫu, vật tư tiêu hao, thuốc men, tiền giường dịch vụ theo yêu cầu.
  

Khuyến nghị:

Phẫu thuật là một lựa chọn quan trọng trong điều trị mắt lồi và bệnh Basedow, đặc biệt khi các phương pháp khác không hiệu quả hoặc khi có biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, bệnh nhân cần được tư vấn kỹ lưỡng về các loại phẫu thuật, quy trình, cũng như các rủi ro và kết quả có thể đạt được.

Trước khi quyết định phẫu thuật, bệnh nhân nên thăm khám chuyên khoa tại cơ sở mắt uy tín để được đánh giá mức độ lồi ổ mắt, lên kế hoạch phẫu thuật chi tiết và tư vấn chi phí cụ thể. Việc lựa chọn bác sĩ kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại sẽ giúp tối ưu hóa kết quả điều trị và giảm thiểu biến chứng sau mổ.